Najaar 2004 (nummer 27)

Inhoudsopgave oktober 2004

De spoormaker in de prentkunst (2)	In de vorige aflevering, A&G nr. 26, presenteerden wij de spoormaker van Johann Christoph Weigel. De houtsnede hiernaast is een van de 114 afbeeldingen uit Eygentliche Beschreibung aller Stände auff Erden, uitgegeven in 1568 in Frankfurt am Main. In dit werk, meestal aangeduid als het Ständebuch, zijn de gedichten van de hand van Hans Sachs en de houtsneden van Jost Amman.
Mijn verzameling: Verstelbare moersleutels Gerard Becker (Enschede)	Thuis heb ik al jaren als decoratief element een oud verstelbaar moersleuteltje in een vitrine liggen samen met wat andere antieke gereedschappen en vorig jaar ben ik begonnen om deze modellen moer.sleutels te gaan verzamelen. Ik wist wel dat er veel verschillende uitvoeringen waren geweest van verstelbare moersleutels en via internet, rommelmarkten, vrienden en kennissen heb ik daarna verschillende exemplaren gekregen en kunnen kopen. Een beschrijving van het onstaan van een verzameling.
Mos en mospapier in de scheepsbouw Gijs Nederlof	Houten schepen worden waterdicht gemaakt door de naden tussen de huidplanken te stoppen met een of ander veerkrachtig, waterbestendig materiaal. Deze bewerking heet breeuwen of kalefaten. Doordat het breeuwmateriaal zeer vast wordt aangeslagen, wordt niet alleen de waterdichtheid bevorderd, maar het schip wordt er ook stijver van. Door de eeuwen heen zijn wereldwijd verschillende natuurlijke breeuwsels toegepast, zoals papyrus, textiel, zeewier, mos, platgeslagen riet, koeienhaar, natuurasfalt, oude visnetten en dergelijke. In onze streken waren (veen)mos en ‘werk’ (uitgeplozen en geteerd henneptouw) de aangewezen materialen. Bij velen zal werk bekend zijn, omdat dit nog steeds gebruikt wordt bij reparaties van jollen, botters, schokkers en die andere broeders van de bruine vloot. Minder bekend is het gebruik van veenmos als breeuwmateriaal. En nog minder om welk van de 30 in Nederland voorkomende soorten veenmos, het gaat, hoe het geoogst werd en hoe het in de handel kwam. Lees verder >>>
Mens en werktuig (2) Gerrit van der Heide (Kallenkote)	De behoefte aan bepaalde vormgeving van werktuigen voor allerlei doeleinden werd beperkt door de afhankelijkheid van de te gebruiken grondstof. Deze stelde eigen eisen aan de mogelijkheden van bewerking. In dit tweede artikel onderzoekt de auteur de factoren die de vormgeving van het werktuig beinvloeden.
OP BEZOEK BIJ… Koos Kok Hans Rode	Getroffen door zijn open brief in onze vorige editie (nr. 26) kwam al gauw het plan om de opsteller ervan, ons lid Koos Kok, een bezoekje te brengen. Rekening houdend met de tijdstippen van Koos zijn favoriete rommelmarkten èn - in wrange tegenstelling daarmee - zijn bezoeken aan specialist en ziekenhuis, was een afspraak vlot gemaakt. Maar vanwege zijn plotselinge ziekenhuisopname was een tweede afspraak nodig.
Koperslagerij Museum Stad Appingedam Gijs Nederlof	Wie het trapje afdaalt naar de kelder van het Stadsmuseum Appingedam, komt voor een volslagen verrassing te staan. Ook als je van tevoren op de hoogte bent wat hier te zoeken valt, wordt je in je verwachting niet beschaamd. In het schemerduister trekken een aantal diorama’s met een immense collectie koperslagersgereedschappen onmiddellijk de aandacht. Het is de werkplaats - én de verzameling - van een van de laatste koperslagers in de provincie Groningen, Pieter Tei Houwerzijl (1927-1993).
Watisdat	de vraagbaak. Een rubriek door en voor lezers over onbekende of vreemde gereedschappen.