Voorjaar 2004 (nummer 26)

Inhoudsopgave april 2004

Vierkantegatenboor, iets als de dakschaar maar dan echt.	Zien is geloven: hij bestaat en het is niet een ding dat past in het rijtje dakschaar, waterschaaf of ander plaaggereedschap. De reden is waarschijnlijk dat dit apparaatje - ook bij vakbroeders - tamelijk onbekend is.
Middeleeuwse telmerken (Herman Janse)	Bij het onderzoek van de kappen van de Oude Kerk te Amsterdam in 1957 viel het op, dat er op de hanenbalken en op andere plaatsen tekens voorkomen, die in het hout gesneden zijn. Zij verschillen in vorm en afmetingen van de timmermansmerken, de handtekeningen van de timmerlieden. Bij de tekens, die wij in de Oude Kerk aantroffen, is sprake van een stelsel van strepen en dwarsstrepen, die een getal aangeven. Wij noemden die tekens daarom telmerken. Zij hebben een andere betekenis dan de zogeheten paringen. Dat zijn strepen, die een timmerman over twee te verbinden onderdelen van een houtconstructie zet om aan te geven, dat zij bij elkaar behoren. Lees verder >>>
Franse luikhouders	Overkomt u dat soms ook? Je verzamelt al jarenlang gereedschap, maar ineens kom je op je speurtochten een ander boeiend, historisch ding tegen. Kort daarna kruist toevallig een tweede exemplaar je pad. Dan heb je zo een nieuw interessegebied aangeboord en sta je voor je het weet aan de wieg van een nieuwe verzameling! Dat overkwam ook mij, toen ik op een vakantie in Frankrijk mijn eerste, oude karakteristieke luikhouders tegenkwam.
Mens en werktuig (1) (Gerrit van der Heide, Kallenkote)	Wat zou het aardig zijn de voorgeschiedenis te kennen van de huidige - of pas verleden – werktuigen. Aardig om historische reeksen te kunnen maken van ontwikkelingen van werktuigen waarmee wij of onze ouders, grootouders, voorouders hebben gewerkt.
De spoormaker in de prentkunst (1)	Een spoormaker of sporenmaker is een ambachtsman die sporen voor het ‘aan-zetten’ van rijdieren maakt, in het bijzonder paarden. Sporen zijn sinds de 3de eeuw v.C. bekend. De oudste vorm is met een korte ijzeren beugel die in het midden een korte prikkel heeft. Aan de beide einden zijn knopjes aangebracht voor het bevestigen van de riemen. Uit de Romeinse tijd zijn ook sporen met een getand wieltje bekend. Behalve sporen maakt de spoormaker paardenbitten en stijgbeugels.
De snik (vervolg) (Ben Ingwersen, Amsterdam)	De vorige keer had ik mijn verhaal beëindigd met de mededeling dat ik een volgende keer uitleg zou gaan geven waarom die ene snik (tekening 1, links en foto A&G oktober 2003, bladzijde 19, linksboven), die toen niet aan de orde is geweest, in mijn ogen een raar geval is. Bij dezen dan volgt een uitleg en daarna vertel ik iets over de snik in de molenmakerij. Ook komt de snik in de scheepsbouw weer even om de hoek kijken en tot slot sluit ik mijn wetenschap over dit gereedschap af met de vraag of de snik wel of niet een veel voorkomend werktuig was.
Watisdat	de vraagbaak. Een rubriek door en voor lezers over onbekende of vreemde gereedschappen.